logo1
kabeljauw

Nieuws

test1 test2 test3 test1 test2 test3 test3

Han IJpma vertelt over de pulsvisserij

DEN OEVER - Visser Han IJpma uit Den Oever is uitermate tevreden over zijn eerste vangsten met de nieuwste vistechniek: de pulsvisserij. In plaats van met kettingen de bodem omwoelen zorgen bij IJpma elektrische shockjes voor betere vangsten. De nieuwe vangsttechniek kostte maar liefst driehonderdduizend euro, maar levert nu al vele voordelen op.  

Afgelopen week was voor IJpma en zijn bemanning op de WR244 de eerste week dat gevist werd met de pulstuigen. Daar waar voorheen kettingen over de bodem sleepten en platvissen als tong en schol werden 'gewekt', zijn het nu elektrische pulsen die de vissen in het net doen zwemmen.

,,Je moet het zo zien", legt IJpma aan tafel in de kombuis uit. Hij tekent op de achterkant van een vangstenbriefje. ,,Tussen de koperen buizen, die de shockjes geven, zit 75 centimeter. Na elkaar krijgen de verschillende buizen een elektrisch signaal. Vissen die tussen die buizen zitten krijgen dus een klein schokje. Daardoor zwemmen ze omhoog, zo het net in. Wat de ervaring na één week is? Eigenlijk alleen maar positief: we vangen minder bijvangst, de tongen die we vangen zijn groter dan voorheen en zowel overdag als 's nachts vangen we ongeveer een gelijke hoeveelheid vis, van zeer goede kwaliteit. Daarbovenop komt nog dat we minder brandstof verbruiken." 

Daar waar voorheen met kettingen over de bodem werd gesleept, wordt nu als het ware vlak boven de zeebodem gezweefd. ,,Daardoor verstoken we zo'n 25 procent minder brandstof in de week." Voor de WR244 betekent dat een besparing van 1200 liter gasolie per week. 

,,De vis die we vangen leeft allemaal nog als het aan boord komt en is van superkwaliteit", zegt de meermaals bekroonde Noordzeevisser. Net als voorheen lost hij twee keer per week zijn platvis (vooral tong), op woensdag in IJmuiden en op vrijdag in thuishaven Den Oever. De kisten van twintig kilo worden zorgvuldig afgedekt met ijs, de vis handmatig in de kisten gelegd. De vis die vrijdags in Den Oever in de afslag wordt verhandeld, wordt voor een deel door Han IJpma zelf teruggekocht. Die vangst verkoopt hij zaterdagochtend vanaf zijn schip in de haven van Den Oever.

Minder bijvangst

,,De overstap op de pulstuigen kostte ongeveer zes weken tijd, maar dat kwam omdat we ook nog pech met de keerkoppeling hadden", zegt de schipper. ,,Een ander voordeel is dat we minder bijvangst aan boord krijgen. Zeesterren enzovoorts, die zien we nu veel minder. Daardoor kan de vangst ook sneller verwerkt worden. En met het oog op de toekomst is dat ook nog eens gunstiger…" 

IJpma doelt op de invoering van de aanlandplicht. Die maatregel vanuit Brussel hangt als het zwaard van Damocles boven de gehele sector. Bij invoering van die maatregel moet alle ondermaatse vis worden aangevoerd, terwijl dit nu nog overboord wordt gezet. Een deel van de jonge vis kan zodoende verder zwemmen, het andere deel dat de reis boven water niet overleefd verwordt tot meeuwen- of krabbenvoer. Dat is dus straks verleden tijd en zal grote gevolgen voor de vloot en het ecosysteem hebben, zo waarschuwen de vissermannen. 

,,Het vissen met de puls werkt niet via een vergunning", verduidelijkt IJpma. ,,Het is een ontheffing voor de duur van vijf jaar. En daarom is dus nog maar de vraag of ik mijn investering ooit terugverdien. We zitten nu in de onderzoeksfase. We worden gemonitord en onderzoekers van IMARES kijken mee naar de resultaten." IJpma heeft, net als Gerrit Boerdijk van de WR40, de beschikking over tongen- én garnalentuigen. ,,Je kunt met de garnalennetten dus niet op tongen vissen en andersom ook niet."

Hij loopt naar het koffieautomaat toe, tilt deze op en kijkt onderop bij de technische gegevens. ,,800 watt is nodig voor dit koffieautomaat. Door één pulstuig gaat 1,5 kilowatt. Twee koffieautomaten, dus." Niet alleen de vangsten zijn van goede kwaliteit, sinds hij met de nieuwe pulsnetten vist, vangt hij overdag net zoveel als in de nacht. ,,Voorheen was het altijd zo dat je 's nachts aanzienlijk meer ving. Nu zijn de vangsten dus gelijk."

Maar zorgt dat er dan niet voor dat je meer vangt en dus meer vis aanvoert dan voorheen? Als iedereen dat zou doen, blijft er weinig vis meer over. Han pareert die kritiek. ,,Je hebt bij de tongenvisserij een quotum. Daar mag je niet overheen, dus onderaan de streep vang je hetzelfde aantal kilo's."

En de vangsten raken niet beschadigd door de stroomstootjes? ,,Nee, de tongen zien er geweldig uit en leven allemaal nog als ze aan boord worden gesorteerd." Bekend is dat bij kabeljauw die gevangen is met pulsnetten nogal eens sprake is van interne bloedingen. Die zouden volgens wetenschappers worden veroorzaakt doordat de ruggengraten van de rondvissen ten gevolge van spiervertrekkingen breken. Bij IJpma's vangst is daar geen sprake van. ,,Platvissen hebben daar geen last van. En ook de enkele garnalen in het net waren springlevend." 

Milieuvriendelijker

In Nederland zijn inmiddels 84 vissers die met pulstuigen varen. In januari van dit jaar besloot het Europees Parlement nog dat het toenmalig aantal van 42 ontheffingen niet mocht worden verdubbeld, maar staatssecretaris Sharon Dijksma wist een akkoord te sluiten met Eurocommissaris Maria Damanaki van Visserij: er mochten nog 42 ontheffingen voor vijf jaar worden verleend.  Zodoende kwam ook IJpma in beeld als pulsvisser. Het project wordt door de overheid gezien als uitgebreide proef en zou milieuvriendelijker zijn dan huidige vangstmethoden. Toch heerst er ook veel scepsis omdat volgens vissers de gevolgen van de elektrische schokken niet goed in kaart zijn gebracht.

IJpma hoopt binnen enkele maanden ook een uitspraak van de Raad van State te ontvangen. Eerder werden gebieden rond de Nederlandse kustzone (ten noorden van Bergen (N-H) tot ongeveer Schiermonnikoog, red.) gesloten voor de visserij. ,,Ik heb een zaak aangespannen, omdat ik vind dat de overheid op basis van verkeerde rapporten vangstgebieden rond de Nederlandse kust heeft gesloten." IJpma, die zonder advocaat samen met een aantal collega's zijn beklag deed bij de hoogste bestuursrechter van Nederland, werd begin juli  al gedeeltelijk in het gelijk gesteld door deskundigen van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak. 

Deze experts deden op verzoek van de rechters onderzoek naar de gevolgen van het 'toegangsbeperkingsbesluit in de Noorzeekustzone'. Door het akkoord dat is gesloten moet bodemberoering worden beperkt en moeten eenden minder worden verstoord. De overheid voerde IMARES-rapporten op, maar die zouden geen onderbouwing van de visserijbeperkende maatregelen vormen. ,,Ik heb in de IMARES-rapporten geen uitgebreide, samenhangende analyse van de invloed van bodemberoerende visserij (wekkerkettingen en klossenpees) op de instandhoudingsdoelstellingen van de Noordzeekustzone aangetroffen. (…) Op basis van deze rapporten kan hooguit worden gesteld dat mogelijk sprake is van een effect van deze (visserij)activiteiten en instandhoudingsdoelstellingen en in ieder geval zonder dat duidelijk is hoe groot dat effect is", zo concludeerde de gerechtelijk omgevingsdeskundigen. 

Door die onduidelijkheid is het dus nog niet zeker of de vissers aan het kortste of langste eind trekken: het ministerie heeft gezegd de ecologische onderbouwing opnieuw te presenteren. Naar verwachting zal de Raad van State rond oktober uitspraak doen. Toch voelt het voor IJpma een beetje als mosterd na de maaltijd. ,,Ik ben inmiddels al overgestapt op de nieuwe vangstmethode. Nu mag ik dus weer in de gesloten gebieden vissen, maar misschien help ik straks andere vissers die weer in de kustzone mogen vissen, maar aan de andere kant: als ik na vijf jaar niet meer met de puls mag vissen kan het toch van grote betekenis zijn. We wachten het oordeel van de rechter dus in spanning af."